راههای مصرف بعضی از اشکال دارویی
راههای مصرف بعضی از اشکال دارویی
به طور كلي راههاي مصرف دارو به چند دسته تقسيم
مي شوند :
1- راههاي گوارشي : بلعيدني، جويدني، زيرزباني، شيافهاي ركتومي و ... .
2- راههاي تزريقي : وريدي، عضلاني ، زير جلدي و ... .
3- راههاي متفرقه : موضعي، استنشاقي، پوستي و ... .
گوارشی:
مزايا :
- سالمترين راه مصرف
- ساده ترين روش براي آموزش بيمار
- مناسبترين روش براي مصرف طولاني
- ارزانترين راه مصرف
معایب:
- شروع اثر كند است ( 1 تا 3 ساعت )
- جذب ناكامل
- عوارض گوارشي
- فراموش كردن نوبت مصرف دارو
- تداخل با محتويات دستگاه گوارش و ...
داروهاي جامد، نيمه جامد و مايع از راه گوارشی مصرف مي شوند.مزاياي استفاده از آب :- تسهيل عبور دارو تا معده- حل شدن هر چه سريعتر دارو- كاهش عوارض دارو بر دهان، مري و معده- جلوگيري از رسوب دارو در كليه و ...
محلولها :مزايا :- راحت تر از فرمهاي جامد بلعيده مي شوند.- جذب آنها سريعتر است.معايب :- حجيم هستند.- سريعتر تجزيه مي شوند.- احتمال تداخل با محتويات معده بيشتر است.
سوسپانسیونها :ذرات جامد شناور در مایع هستند.برخی از داروها به شکل سوسپانسیون هستند ویا با اضافه کردن آب به آنها به شکل سوسپانسیون در می آیند.( برخی شربتهای معده، برخی از آنتی بیوتیکها و داروهای ضد میکروبی و... )این داروها را قبل از مصرف باید خوب تکان داد تا تمام ذرات با هم مخلوط شوند و میزان صحیح دارو به بدن برسد.
شیافها
در موارد زیر مورد مصرف دارند:
مسدود بودن راه دهانی
نا آگاه بودن بیمار ( بیهوشی و ... )
كاهش عوارض دارو بر معده و روده( در زخم معده و ... )
درمان بيماريهاي موضعي مثل هموروئيد
سرعت اثر سریعتر دارو نسبت به فرم خوراکی
در موارد امتناع بيمار از خوردن دارو ( كودكان، افراد سالخورده و ... )
راههای تزریقی
مزايا :
داشتن اثر سريع
ورود تمام دارو به بدن
ورود حجم بالايي از دارو به بدن ( وريدي )
استفاده از فرمهاي بلند مدت داروها ( عضلاني )
داروهايي كه جذب گوارشي بالايي ندارند را مي توان از اين راه مصرف كرد.
معایب:
وسايل تزريق بايد حتما استريل باشند.
نياز به وجود افراد ماهر براي تزريق
ايجاد درد در محل تزريق
آسيب به بافتهاي موجود در محل تزريق
امكان انتقال بيماريهاي خطرناك مانند ايدز
قيمت گران
اشتباه در مصرف دارو ممكن است كشنده باشد.
اسپری استنشاقی بینی
1- ابتدا بینی را پاک کنید.
2- در حالتی که سر مختصری به سمت جلو خم شده است بنشینید.
3- قوطی اسپری را خوب تکان دهید.
4- درپوش اسپری را جدا نموده و نوک آنرا به مقدار کمی داخل بینی کنید.
5- دهان و سوراخ دیگر بینی را ببندید.
6- در حالی که هوا را از راه بینی استنشاق می کنید مقدار تجویز شده برای هر بار مصرف را با فشار به ظرف اسپری به ریه ها وارد کنید.
7- قسمت خروجی اسپری را از بینی خارج نموده و سر را به جلو خم کرده بین زانوها قرار دهید.8- به آرامی راست بنشینید ( دارو به حلق می ریزد ) پس از انجام عمل دم، سر را به طرفین بگردانید.9- پس از هر بار مصرف قسمت نوک اسپری را با آب جوشیده سرد بشویید.10- هیچ گاه ظرف پرشده تحت فشار را سوراخ ننمایید و آن را در معرض گرما و سرما قرار ندهید.
اسپری استنشاقی دهانی
1- تا جای ممکن با سرفه کردن خلط را از راه های تنفسی خارج نمایید.
2- برای مرطوب کردن گلو مقداری آب بنوشید.
3- قوطی اسپری را به خوبی تکان دهید.
4- بعد از برداشتن در پوش، قوطی اسپری را طبق دستور کارخانه سازنده
( معمولا سر اسپری به طرف پایین )
در دست بگیرید.
5- دهانه اسپری را رو به قسمت انتهای گلو، داخل حفره قرار داده و با لبها دور دهانه را محکم بگیرید.6- سر را کمی به سمت عقب متمایل نمایید.7- به آرامی نفس خود را بیرون بدهید و تا جای ممکن هوای ریه ها را خالی کنید.8- در حالیکه دم عمیقی انجام می دهید به طور همزمان قسمت قوطی را به سمت افشاننده دارو فشار دهید.9- پس از خارج نمودن دهانه اسپری از دهان ، نفس خود را به مدت 10 تا 15 ثانیه حبس نموده، سپس به آرامی نفس بکشید.
10- بین استنشاقهای متوالی، حداقل یک دقیقه فاصله بگذارید.11- دهان خود را با آب گرم شستشو دهید( آب را نیاشامید) .12- پس از هر بار مصرف قسمت دهانی دستگاه را از قسمت قوطی محتوی دارو جدا نموده و آن را با آب گرم بشویید.13- هیچ گاه ظرف پرشده تحت فشار را سوراخ ننموده و آن را در معرض گرما و سرما قرار ندهید.
کپسول استنشاقی
1- تا جای ممکن با سرفه کردن خلط را از مجرای تنفسی خارج نمایید.
2- برای مرطوب کردن گلو مقداری آب بنوشید.
3- کپسول را طبق دستور کارخانه سازنده در دستگاه قرار دهید.
4- دهانه دستگاه را رو به قسمت انتهای گلو، داخل حفره دهان قرار دهید و با لب ها دور دهانه را محکم بگیرید.
5- سر را به سمت عقب متمایل نمایید.
۶- به آرامی نفس خود را بیرون بدهید و تا جای ممکن هوای ریه ها را خالی کنید.7- در حالیکه دم عمیقی انجام می دهید به طور همزمان طبق دستور کارخانه سازنده به دستگاه فشار وارد نمایید.۸- پس از خارج نمودن دهانه اسپری از دهان، نفس خود را به مدت 10 تا 15 ثانیه حبس نموده سپس به آرامی نفس بکشید.9- بین استنشاقهای متوالی حداقل یک دقیقه فاصله بیاندازید.10- پس از هر بار مصرف، قسمت دهانی دستگاه را جدا نموده و آن را با آب گرم بشویید.
